Histeroskopi Nedir?

Histeroskopi rahi yani uterus içinin kamera ile görüntülenmesine verilen isimdir. Genel anlamı ile skopi kamera yardımı ile bir organ ya da bölgenin görüntülenmesine verilen isimdir. Mide görüntülenmesi: gastroskopi, karın içinin görüntülenmesi: laparaskopi, eklem içinin görüntülenmesi: artroskopi gibi.. Günümüz teknolojisi bu tür endoskopik görüntüleme yöntemlerine ve dolayısıyla bu teknoloji ile hastalıkların tanı ve tedavisine imkan sağlamaktadır. Şekil 1 de Histeroskopi donanımının endoskopik kısmı görülmektedir.

Şekil 1 – Histeroskopi

Histeroskopi Nasıl Yapılır?

Histeroskopi, vajenden girilerek ve rahim ağzından geçilerek rahim içinin kamera yardımı ile görüntülenmesi ile gerçekleştirilir. Rahim için de görüntü alabilmek için rahimin berrak ve steril bir serum ile basınçlı olarak şişirilmesi gerekir ve bunun için özel sistemler geliştirilmiştir. Rahim içerisine gönderilen kamera sisteminin yanında hem rahimin içine sıvı vermek, hem verilen sıvıyı boşaltmak hem de endoskopik aletler ve çeşitli enerji modaliteleri ile kesme ve kanama durdurma işlemlerini yapmak mümkündür. İşlem için anestezi gerekiyor ise bölgesel ya da genel anestezi metodlarından birisi hastaya yapılacak işleme göre seçilir. Histeroskopide herhangi bir kesi olmadığı için işlemden kısa süre sonra (saatler içinde) hastanın taburcu edilmesi de rutindir.

histereskopi (1)
Histeroskopi de sonuçta bir cerrahi girişim olduğu için az da olsa riskler mevcuttur. Kanama, enfeksiyon, rahimin delinmesi, operatif histeroskopiden sonra oluşabilecek yapışıklıklar histeroskopinin nadir de olsa görülen risklerdir. Biz kendi pratiğimizde fizyolojik serum kullandığımız için bizim işlemlerimizde görülmemekle birlikte kullanılan sıvılara bağlı elektrolit dengesizlikleri de eskiden gö
Histeroskopi yapılış amacına bağlı olarak değişmekle birlikte her zaman yapılabilir. Bizler rahimin içini daha iyi değerlendirebilmek ve bir gebelik olasılığını dışlamak için genellikle adet birimindeki günleri tercih etmekteyiz.

Histeroskopinin Çeşitleri Nelerdir?


Histeroskopi yapılma amacına ve kullanılan histeroskopi donanımına göre 2 şekilde sınıflandırılabilir:

  1. Tanısal (Ofis) Histeroskopi
  2. Operatif Histeroskopi

Tanısal Histeroskopi:


Ofis histeroskopi uterusun içerisini değerlendirmek amacıyla yaklaşık 4 mm çapında aletler kullanılarak ve bu aletlerin içerisinden 2 mm lik teleskoplar geçirilerek gerçekleştirilmektedir. Ofis histeroskopi için kişinin rahim ağzının genişletilmesine ve hatta vajinal spekulum takılmasına gerek yoktur. Yanı histeroskopi işlemi herhangi başka bir işleme gerek kalmadan doğrudan vajenden ve rahim ağzından rahim içine girilerek gerçekleştirilebilmektedir. Ofis histeroskopi adından da anlaşılacağı üzere ayaktan ofis koşullarında gerçekleştirilebilmektedir. Ofis histeroskopi sırasında rahim içinde görüntü elde edebilmek için rahim genellikle bir çeşit sıvı ya da serum fizyolojik ile şişirilmekte ve görüntü bu şekilde sağlanabilmektedir. Ofis histeroskopi genellikle rahimin içerisinde herhangi bir patoloji olup olmadığını araştırmak için uygulanmaktadır. Yine de histeroskopi aletinde teleskop kanalından başka daha küçük bir kanal bulunmaktadır ve bu kanaldan gönderilen aletler ile rahim içindeki minimal yapışıklıkların açılması ya da ipi görünmeyen rahim içi araçların (Spiral) çıkartılması mümkündür.

Operatif Histeroskopi:


Operatif Histeroskopi temel donanımlar ofis histersokopi ile benzer olan ancak daha geniş çaplı bir histeroskopi donanımı ile operatif alet girişine izin veren bir sistemdir. Yaklaşık 10 mm çapında bir donanımdır ve bu çapın içerisinden hem kamera hem de cerrahi müdahale için aletler girebilmektedir. Rahim ağzının histeroskopi için genişletilmesine ihtiyaç vardır ve bu işlem ağrılı olacağı için anestezi uygulanmaktadır. Yine rahimin içerisinde kamera ile görüntü alabilmek için sıvı ile rahim içinin şişirilmesi gerekmektedir. Histeroskopik girişimlerde kullanılan sıvıların ve enerji modalitelerini gelişmesi operatif histeroskopi ile daha uzun süreli operasyonların yapılmasına ve işlem hızlarının artmasına izin vermiştir.

Histeroskopi Ne İşe Yarar?


Dünyada histeroskopi rahim içindeki sorunların anlaşılabilmesi için yaygın olarak kullanılmaktadır. Bunlardan bazıları aşağıda verilmiştir.

Vajinal Kanama: Normal adet düzeninden sapma özellikle de kanama süresi ve miktarının artması ile birlikte olan durumlar histeroskopinin yaygın kullanıldığı alanlardan birisidir. Düzensiz kanamaları olan hastalarda histeroskopi hem rahim içerisinde bir patoloji (endometriyal polip, miyom, kanser vs) görülmesine imkan sağlar hem de miyom ya da poliplerin histeroskopi ile çıkartılma imkanı sağlar. Yani böyle durumlarda histeroskoi hem tanı hem de kalıcı tedavi sağlamkatadır. Kanser durumunda da görülen dokudan biyopsi alınmasına ve patolojik tanı konulmasına olanak sağlar. Histeroskopi ile rahim içinde herhangi gözle görülür bir patolojisi olmayan hastalarda da endometriyumdan (rahimin içini döşeyen tabaka) biyopsi alınarak histopatolojik olarak inceleme şansı yakalanmaktadır.

Tüp Bebek (IVF) Öncesi Değerlendirme: 


Üreme Endokrinolojisi ve İnfertilite ile uğraşanlar embriyo transferi yapmanda önce zaman zaman uterusun içini görme ihtiyacı hissetmektedirler. Böyle durumlarda ofis histeroskopi ile uterusun içinin değerlendirmesi mümkün olmaktadır.

Amaca Yönelik Opeatif Histeroskopi:


Uterusun içine ait endometriyal polip ya da miyom varlığında operatif histeroskopi planlanarak önceden bilinen polip ya da miyomların çıkartılması mümkündür ve bu amaçla da histeroskopi yapılabilmektedir.

Uterusa (rahim) Ait Doğumsal Patolojilerin Tedavisi:


Uterusun gelişimi sırasında bazen uterus içinde septum (halk arasında rahimde perde olarak da bilinmektedir) varlığında operatif histeroskopi ile bu septum ortadan kaldırılmaktadır.

İstmosel Tedavisi:


Sezaryen ile doğumlardan sonra nadir de olsa sezaryen kesi yerinin olduğu alanda iyi iyileşememeye bağlı istmosel denilen kese çeklinde bir tür fıtık oluşabilmektedir. İstmosel tedavisinde bazen operatif histeroskopi yeterli olurken bazen de eş zamanlı laparaskopi yapılarak kombine tamir yöntemi gerekebilmektedir.

Rahim (uterus) İçindeki Yapışıklıkların Tedavisi:


Rahime yapılan müdahalelerden (miyom çıkartılması, polip çıkartılması, sezaryen, küretaj gibi işlemler) sonra rahim içerisinde yapışıklıklar meydana gelebilmektedir. Bu durum tıpta Asherman Sendromu olarak adlandırılmaktadır. Bu durumda adet kanamalarının miktarı ya azalmaktadır ya da hiç adet kanaması olmamaktadır. Bu durum gebe kalmakta da zorluklar meydana getirmekte ve kısırlığa neden olabilmektedir. Asherman sendromu olgularında operatif histeroskopi yapılarak yapışıklar cerrahi olarak açılabilmektedir.

Kayıp Rahim İçi Araçların (RIA: Spiral) çıkartılması:


Rahim içine uygulanan ve doğum kontrolü sağlayan araçlar (Spiral: RIA) bazen rahim içinde yer değiştirebilmektedirler. Bu durumda spiralin ipi vajinal muayenede görülememektedir. RIA (Spiral)lar bazen rahimde delinme, idrar torbasına doğru gidip idrar torbasında delinme, arkada barsağa doğru hareket edip barsakta delinme ya da karın içerisine gitme gibi sorunlara neden olabildiklerinden, ipi görünmeyen RIA’ların çıkartılması işlemi uygulanmaktadır. Bu işlem ofis histeroskopi donanımı ile rahatlıkla gerçekleştirilebilmektedir.

Histeroskopinin Riskleri Var mıdır?


Histeroskopi genel olarak kesi oluşturmadan yapılan bir işlem olması nedeniyle risksiz gibi görünse de bazı durumlarda riskler barındırmaktadır. Rahime ilk giriş sırasında ya da operatif histeroskopi sırasında rahimin delinmesi, karşılaşılan komplikasyonlardan birisidir. Histeroskopi sırasında kanama, rahimin içinin şişirilmesi sırasında hiperosmolar sıvı kullanılması durumunda intoksikasyon, işlemden sonra gelişebilecek enfeksiyon ve yine bu enfeksiyona bağlı ortaya çıkabilecek ikincil rahim içi yapışıklıklar da oluşabilecek komplikasyonlar arasındadır. Operatif histeroskopi için anestezi işlemi gerekeceği için anesteziye bağlı genel komplikasyonlar (akciğer enfeksiyonu: pnömöni, akciğerde havalanma azlığına bağlı sorunlar (atelektazi) vb. da nadir de olsa histeroskopi işlemine bağlı komplikasyonlar olarak karşımıza çıkabilmektedir.

Histeroskopi Ne Zaman Yapılmalıdır?


Histeroskopi zamanlaması işlemin ne amaçla yapılacağı ile yakından ilişkilidir. Histeroskopi ameliyatı rahimin içini değerlendirmek amacıyla yapılacak ise rahimin içinin henüz kalınlaşmadığı adet kanamasının ilk günlerinde yapılması tercih edilecektir. Uzun süren kanamaları olanlarda gün belirlemek mümkün olamayacağı için özel bir zamanlama düşünülmeden ilk uygun zamanda yapılabilmektedir. Yine rahim içindeki diğer patolojilere (polip, yapışıklık, miyom gibi) bağlı tedavi amacıyla yapılacak histeroskopiler için de özel zamanlamalar genellikle gerekmemektedir.